Θεσμικό πλαίσιο για τον οδοντιατρικό τουρισμό: Τρέχουσα κατάσταση και οφειλόμενες ενέργειες

 

Ο ιατρικός τουρισμός βρίσκεται σε σταθερή αναπτυξιακή τροχιά, αποτελώντας στρατηγικό πυλώνα του εγχώριου τουριστικού προϊόντος, καθώς συνιστά πόλο έλξης νέων επισκεπτών, υψηλού προφίλ.

 Σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα της «Ναυτεμπορικής» , σε παγκόσμιο επίπεδο ο ρυθμός ανάπτυξης του κλάδου εκτιμάται ότι ανέρχεται στο 15-25% ετησίως, με το Μεξικό, την Ινδία, την Τουρκία, τη Μαλαισία, τη Κόστα Ρίκα και τη Σιγκαπούρη να αναδεικνύονται σε κορυφαίους προορισμούς. Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρει το εν λόγω δημοσίευμα το μέγεθος του κλάδου στην παγκόσμια αγορά εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 346,1 δισ. δολάρια μέχρι το 2032 καθώς θα αυξάνεται με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 11,59%, από το 2023 έως το 2032.

Σε μελέτη του Medical Tourism Magazine  για τον δείκτη Medical Tourism Index 2020-2021, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 34η θέση, σε σύνολο 46 κρατών, ως προορισμός για τον ιατρικό τουρισμό, εμφανίζοντας όμως τάση δυναμικής ανάπτυξης μέσα στα επόμενα χρόνια. Η Ελλάδα ως χώρα εμφανίζει μια σειρά πλεονεκτημάτων για να αναδειχθεί σε κορυφαίο προορισμό για όσους αναζητούν να συνδυάσουν ιατρικές υπηρεσίες με την εμπειρία ενός ταξιδιού. Πρώτον, διαθέτει ένα ασυναγώνιστο φυσικό κάλλος, το οποίο μπορούν να ανακαλύψουν και να απολαύσουν οι ξένοι ταξιδιώτες χάρη στην αναπτυγμένη ξενοδοχειακή υποδομή της και τις τουριστικές υπηρεσίες. Δεύτερον, οι Έλληνες ιατροί θεωρούνται από τους καλύτερους παγκοσμίως, την ίδια στιγμή που οι παρεχόμενες υπηρεσίες προσφέρονται σε προσιτές τιμές. Επίσης, ως χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαθέτει καλή και συχνή  αεροπορική σύνδεση με τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη.

Σε κάθε περίπτωση, η ποιότητα της περίθαλψης παραμένει πρωταρχικό μέλημα στον ιατρικό τουρισμό. Αν και η ανάγκη εξοικονόμησης κόστους μπορεί να οδηγεί τους ασθενείς να αναζητήσουν ιατρικές θεραπείες και επεμβάσεις στο εξωτερικό, η χαμηλή εμπιστοσύνη στην ποιότητα της ιατρικής περίθαλψης στην εκάστοτε χώρα προορισμού μπορεί να αποτελέσει πρόκληση τόσο για τους παρόχους ιατρικών υπηρεσιών όσο και για τις ίδιες τις χώρες. Στο πλαίσιο αντιμετώπισης αυτής της πρόκλησης, προκειμένου να διασφαλίζεται το υψηλό επίπεδο των παρεχόμενων ιατρικών υπηρεσιών, το άρθρο 15 του Ν. 5121/2024  για τον τουρισμό καθορίζει την έννοια του παρόχου ιατρικού τουρισμού και τα δικαιολογητικά εγγραφής των παρόχων ιατρικού τουρισμού στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Ιατρικού Τουρισμού του Υπουργείου Τουρισμού καθώς και τη συνακόλουθη χορήγηση του Ειδικού Σήματος Παρόχου Ιατρικού Τουρισμού.

Η κυβέρνηση και η τοπική αυτοδιοίκηση σε συνεργασία με τα γραφεία τουρισμού είναι κεντρικοί μοχλοί ανάπτυξης του ιατρικού και οδοντιατρικού τουρισμού, γεγονός που προϋποθέτει την αγαστή συνεργασία των εμπλεκόμενων μερών και τον μακροχρόνιο σχεδιασμό. Η ενίσχυση και η βελτίωση της οργάνωσης του εθνικού συστήματος υγείας καθώς και η αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας- ειδικά σε ένα τόσο σύνθετο κλάδο με πολλαπλούς εμπλεκόμενουςόπως υπουργεία, τοπική αυτοδιοίκηση, φορείς, επιχειρηματίες, ιατρική κοινότητα- αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση για την ανάπτυξη ανταγωνιστικών ιατρικών υπηρεσιών στη χώρα μας.

 Οδοντιατρικός τουρισμός και προκλήσεις

O όρος “οδοντιατρικός τουρισμός” αναφέρεται σε δύο κατηγορίες υπηρεσιών: α) στον “οδοντιατρικό τουρισμό επιλογής” (elective dental tourism), όπου ο ασθενής επιλέγει να ταξιδέψει σε μια ξένη χώρα, προκειμένου να δεχτεί προγραμματισμένες οδοντιατρικές υπηρεσίες, συνυπολογίζοντας παράγοντες όπως το κόστος των οδοντιατρικών εργασιών, την ποιότητά τους, αλλά και τη δυνατότητα συνδυασμού της θεραπείας με χαλάρωση και ψυχαγωγία στη χώρα επιλογής και, β)  στην αντιμετώπιση επειγόντων περιστατικών, σε περιπτώσεις όπου παραστεί άμεση ανάγκη οδοντιατρικής παρέμβασης κατά τη διάρκεια προσωρινής παραμονής στο εξωτερικό (π.χ. επαγγελματικό ταξίδι, οικογενειακή επίσκεψη ή σπουδές στο πλαίσιο εκπαιδευτικών ανταλλαγών).

Οι υπηρεσίες αισθητικής οδοντιατρικής, προσθετικής, στοματικής και γναθοπροσωπικής χειρουργικής συγκαταλέγονται στις πλέον περιζήτητες ιατρικές πράξεις στον ιατρικό τουρισμό, καθώς συνήθως εκτελούνται σε εξωτερικούς περιπατητικούς ασθενείς και η ανάρρωση είναι ταχεία. 

Στο πλαίσιο της αποτελεσματικής και ασφαλούς παροχής οδοντιατρικών υπηρεσιών εκτός της χώρας του ασθενούς, το Συμβούλιο Ευρωπαίων Οδοντιάτρων (CED) εκτιμά ότι το σύνολο οδοντιατρικών δεδομένων πρέπει να περιλαμβάνεται στη διασυνοριακή ανταλλαγή πληροφοριών. Η συμπερίληψη των αρχείων και των δεδομένων που αφορούν στην οδοντιατρική υγεία των ασθενών στον φάκελο υγείας των ασθενών θα μπορούσε να εξαλείψει την περιττή επανάληψη διαδικασιών όπως οι ακτινογραφίες CBCT, οδηγώντας σε άμεση εξοικονόμηση πόρων των εθνικών συστημάτων υγείας.

Ωστόσο, το CED αναγνωρίζοντας ότι η ψηφιακή υγεία αποτελεί κρίσιμη πρόκληση για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των ασθενών τονίζει τη σημασία της συμμόρφωσης με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων, διασφαλίζοντας ότι οι ασθενείς είναι πάντα ενήμεροι και έχουν δώσει τη ρητή συγκατάθεσή τους για τη χρήση των δεδομένων που αφορούν στην υγεία τους, την οποία και μπορούν να αποσύρουν,  αν χρειαστεί.

 «Όχι» του CED στην τυποποίηση των υπηρεσιών υγείας

To CED εκφράζει έντονες ανησυχίες αναφορικά με τη διαδικασία τυποποίησης των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης στον οδοντιατρικό κλάδο, εκτιμώντας ότι η ασφάλεια και η ποιότητα της οδοντιατρικής φροντίδας θωρακίζονται καλύτερα μέσα από έναν συνδυασμό υψηλής κατάρτισης των επαγγελματιών της στοματικής υγείας κι εθνικών νόμων, επαγγελματικών κανονισμών και κατευθυντήριων γραμμών που διέπουν την άσκηση του επαγγέλματος.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη γνωμοδότηση του CED αναφορικά με την τυποποίηση των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης, η οδοντιατρική πρακτική βασίζεται σε τεκμηριωμένες κλινικές κατευθυντήριες γραμμές και συστάσεις που αναπτύχθηκαν από τους επαγγελματίες στο χώρο της υγείας.  Η τυποποίηση της διαδικασίας παροχής οδοντιατρικών υπηρεσιών θα περιόριζε την επαγγελματική αυτονομία των οδοντιάτρων και την ικανότητά τους να προσαρμόζουν τη θεραπεία στις εξατομικευμένες ανάγκες και απαιτήσεις των ασθενών τους,  μέσω των οποίων  διασφαλίζεται το υψηλότερο δυνατό επίπεδο ποιότητας και ασφάλειας των ασθενών και τα καλύτερα αποτελέσματα της θεραπείας.

Παράλληλα, το CED εκτιμά ότι η τυποποίηση της παροχής υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης στην ΕΕ θα παραβίαζε τα δικαιώματα των κρατών μελών να οργανώνουν και να παρέχουν  ανεξάρτητα υπηρεσίες υγείας και ιατρικής περίθαλψης, όπως εγγυάται το άρθρο 168 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ. Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει σοβαρά τη δημόσια χρηματοδότηση και τη βιωσιμότητα των εθνικών συστημάτων υγείας, τα οποία έχουν ήδη επιβαρυνθεί  από τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης και τις δημογραφικές προκλήσεις. Τέλος, μια τέτοια διαδικασία τυποποίησης, δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να αντανακλά την πολλαπλότητα και τη διαφορετικότητα των κοινωνικών αναγκών, των πόρων χρηματοδότησης, του θεσμικού πλαισίου άσκησης του οδοντιατρικού επαγγέλματος και τους κώδικες δεοντολογίας που τηρούν οι επαγγελματίες της στοματικής υγείας σε κάθε κράτος μέλος, διακυβεύοντας την αποτελεσματικότητα των εγχώριων συστηματικών υγείας.

Εξάλλου, λόγω των μοναδικών χαρακτηριστικών της υγειονομικής περίθαλψης, οι υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης δεν μπορούν να ρυθμιστούν σε επίπεδο ΕΕ με τον ίδιο τρόπο όπως οι αμιγώς οικονομικές υπηρεσίες. Ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των υπηρεσιών υγείας ήταν κι ο λόγος που η υγειονομική περίθαλψη αποκλείστηκε ρητά από το πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας 2006/123/ΕΚ για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά.

Βήματα σε εθνικό επίπεδο

Η Ελλάδα μπορεί να καταστεί ένας ιδιαιτέρως ελκυστικός προορισμός για τον οδοντιατρικό τουρισμό, διότι διαθέτει μεγάλο τουριστικό ενδιαφέρον, έμπειρους και καλά εκπαιδευμένους οδοντιάτρους, αξιόλογες ιδιωτικές μονάδες υγείας, πλεονάζουσες δημόσιες υποδομές και ανταγωνιστικές τιμές για τις οδοντιατρικές θεραπείες. Τα ακόλουθα βήματα είναι σίγουρο πως θα συμβάλλουν καθοριστικά στην αναβάθμιση των παρεχόμενων οδοντιατρικών υπηρεσιών στη χώρα μας, προετοιμάζοντας τις εγχώριες υποδομές να δεχτούν μελλοντικά και την αυξημένη ζήτηση από ασθενείς του εξωτερικού:

▶Δημιουργία κέντρων Ημερήσιας Νοσηλείας για χειρουργικές οδοντιατρικές επεμβάσεις.
▶Δυνατότητα χρήσης του πρωτοξειδίου του αζώτου στο οδοντιατρείο.
▶Δυνατότητα χρήσης δημοσίων δομών υγείας από ιδιώτες οδοντιάτρους.
▶Βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας, μέσω βελτίωσης της υλικοτεχνικής υποδομής και της επέκτασης της πιστοποίησης των υγειονομικών δομών.
▶Οι παρεχόμενες οδοντοτεχνικές εργασίες να γίνονται από πιστοποιημένους οδοντοτεχνίτες και να συνοδεύονται από σχετικά πιστοποιητικά  ιατροτεχνολογικών  προϊόντων του ΕΟΦ.

Ποιο είναι όμως, το θεσμικό πλαίσιο που διέπει την παροχή ιατρικής φροντίδας στο εξωτερικό και ποια είναι τα δικαιώματα των ασθενών; Στις επόμενες γραμμές, παρατίθεται μια σύντομη παρουσίαση των δυνατοτήτων που προσφέρονται βάσει του ενωσιακού δικαίου για την πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη στο εξωτερικό και την κάλυψη των εξόδων από τον ασφαλιστικό φορέα / εθνικό σύστημα υγείας. 

Δικαιώματα ασθενών

1.Ελευθερία επιλογής παρόχου υγειονομικής περίθαλψης

Οι κανονισμοί περί κοινωνικής ασφάλισης (ΕΚ) 883/2004 και 987/2009 διέπουν την πρόσβαση σε δημόσιους ή συμβεβλημένους ιδιωτικούς παρόχους υγειονομικής περίθαλψης τόσο για προγραμματισμένη όσο και για έκτακτη θεραπεία στο εξωτερικό. Βάσει αυτών των κανονισμών, ο ασθενής μπορεί να λαμβάνει περίθαλψη σε χώρα του εξωτερικού επί ίσοις όροις με τους/τις ασθενείς που είναι ασφαλισμένοι αυτής της χώρας (δωρεάν, σε ορισμένες χώρες). Για την πρόσβαση σε προγραμματισμένη περίθαλψη, απαιτείται προέγκριση (έντυπο S2) από τον εθνικό ασφαλιστικό φορέα της χώρας ασφάλισης. Η πρόσβαση σε έκτακτη, αναγκαία θεραπεία είναι δυνατή με τη χρήση της Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Ασθένειας (ΕΚΑΑ).

Σε γενικές γραμμές, με την χρήση της ΕΚΑΑ, όπως και οι ασθενείς που είναι μόνιμοι κάτοικοι, είτε ο ασθενής δε θα χρειαστεί να πληρώσει για τη θεραπεία που του παρασχεθεί  είτε θα πρέπει να πληρώσει μόνο τα έξοδα συμμετοχής. Σε περίπτωση που πρέπει να προκαταβάλει το σύνολο των εξόδων, το ποσό μπορεί να επιστραφεί στον δικαιούχο αναδρομικά.

Θα πρέπει ωστόσο,  να διευκρινιστεί ότι ο/η ασθενής θα δικαιούται ιατρική θεραπεία υπό την προϋπόθεση ότι αυτή περιλαμβάνεται στο φάσμα των παροχών ασθένειας που καλύπτονται από το εθνικό σύστημα υγείας/ το σύστημα υποχρεωτικής ασφάλισης υγείας της χώρας την οποία επισκέπτεται.

Ως εκ τούτου, ενδέχεται να ένας ασθενής να δικαιούται κάλυψη εξόδων για θεραπείες που δεν καλύπτονται στη χώρα προέλευσής του. Αντιθέτως, ενδέχεται να δικαιούται μια ορισμένη θεραπεία στη χώρα προέλευσής του, αλλά η εν λόγω θεραπεία να μην περιλαμβάνεται στο φάσμα των καλυπτόμενων παροχών της χώρας την οποία επισκέπτεται. Στην τελευταία περίπτωση, δεν θα δικαιούται κάλυψη των εξόδων όταν υποβληθεί στη συγκεκριμένη θεραπεία στη χώρα την οποία επισκέπτεται.

Η Οδηγία 2011/24/ΕΕ διευρύνει τις επιλογές περίθαλψης στο εξωτερικό. Καθιστά δυνατή την πρόσβαση σε οποιονδήποτε ιδιωτικό και δημόσιο πάροχο υγειονομικής περίθαλψης. Ωστόσο, συνήθως ο ασθενής θα πρέπει να προκαταβάλει το σύνολο των εξόδων και στη συνέχεια να υποβάλει αίτηση επιστροφής των εξόδων, με βάση την κλίμακα αποζημιώσεων και τις διαδικασίες επιστροφής εξόδων της χώρας ασφάλισής του, εφόσον δικαιούται τις σχετικές παροχές υγείας στη χώρα του.

▶Έκτακτη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη βάσει της οδηγίας 2011/24/ΕΕ

Εάν ένας ασθενής δεν διαθέτει έγκυρη ευρωπαϊκή κάρτα ασφάλισης ασθένειας ή  χρειάζεται θεραπεία που δεν καλύπτεται στη χώρα θεραπείας, αλλά καλύπτεται στη χώρα προέλευσής του, θα έχει τη δυνατότητα να λάβει  ιατρικά αναγκαία θεραπεία βάσει της οδηγίας 2011/24/ΕΕ.

Βάσει της οδηγίας, οι ασθενείς δικαιούνται κάλυψη των εξόδων υπό τους ίδιους όρους και με τους ίδιους τιμοκαταλόγους ως εάν η θεραπεία τους είχε παρασχεθεί στη χώρα προέλευσής τους.

Εφόσον η θεραπεία θα καλυπτόταν εάν την είχαν λάβει στη χώρα προέλευσής τους, δικαιούνται επίσης κάλυψη των εξόδων όταν τη λαμβάνουν σε άλλη χώρα της ΕΕ/ΕΟΧ, ανεξάρτητα από το εάν η θεραπεία παρέχεται από δημόσιο ή ιδιωτικό πάροχο υγειονομικής περίθαλψης. Ωστόσο, η οδηγία 2011/24/ΕΕ δεν εφαρμόζεται για διασυνοριακή θεραπεία στην Ελβετία.

Τα έξοδα θα  επιστραφούν αναδρομικά μέχρι του ποσού που θα καλυπτόταν εάν η θεραπεία είχε παρασχεθεί στη χώρα προέλευσης των ασθενών.

▶ Προγραμματισμένη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη βάσει της οδηγίας 2011/24/ΕΕ

Αρχικά οι ασθενείς προκαταβάλλουν το σύνολο των ιατρικών εξόδων. Μετά την επιστροφή στη χώρα προέλευσής τους, μπορούν να υποβάλουν αίτηση επιστροφής των εξόδων από τον ασφαλιστικό φορέα/ εθνικό σύστημα υγείας. Θα αποζημιωθούν με βάση τους τιμοκαταλόγους που ισχύουν για την ίδια θεραπεία στη χώρα προέλευσής τους.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι ασθενείς δικαιούνται μόνο θεραπεία που περιλαμβάνεται στο φάσμα των καλυπτόμενων παροχών ασθενείας που είναι διαθέσιμες βάσει της νομοθεσίας περί κοινωνικής ασφάλισης της χώρας διαμονής τους. Με άλλα λόγια, θα δικαιούνται επιστροφή εξόδων μόνο εφόσον θα δικαιούνταν κάλυψη των εξόδων για την ίδια θεραπεία στη χώρα προέλευσής τους.

Σε αντίθεση με τους κανονισμούς περί κοινωνικής ασφάλισης (ΕΚ) 883/2004 και 987/2009, οι ασθενείς μπορούν να επιλέξουν είτε δημόσιο είτε ιδιωτικό πάροχο υγειονομικής περίθαλψης στη χώρα θεραπείας και να λάβουν αποζημίωση, ενώ η ισχύς της οδηγίας 2011/24/ΕΕ  επεκτείνεται και στις διασυνοριακές υπηρεσίες τηλεϊατρικής. Μια ακόμη διαφορά της λήψης προγραμματισμένης θεραπείας βάσει της οδηγίας 2011/24/ΕΕ  έναντι των κανονισμών περί κοινωνικής ασφάλισης είναι ότι κατά κανόνα δεν απαιτείται προέγκριση από τον ασφαλιστικό φορέα / εθνικό σύστημα υγείας των ασθενών.
Ωστόσο, για ορισμένες θεραπείες, ο νομοθέτης της ΕΕ παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα εφαρμογής ενός συστήματος προέγκρισης. Δεδομένου ότι εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών να αποφασίζουν ποιες συγκεκριμένες θεραπείες υπόκεινται σε προέγκριση, κάθε κράτος μέλος εφαρμόζει διαφορετικό σύνολο κανόνων.

Περιπτώσεις που δεν καλύπτονται από την οδηγία 2011/24/ΕΕ
• Διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη στην Ελβετία
• Μακροχρόνια περίθαλψη, μεταμόσχευση οργάνων και δημόσια προγράμματα εμβολιασμού
• Θεραπεία που δεν καλύπτεται από τον φορέα υποχρεωτικής ασφάλισης υγείας / το εθνικό σύστημα υγείας στη χώρα προέλευσης των ασθενών.

2. Πληροφόρηση και συναίνεση κατόπιν ενημέρωσης

Η διασφάλιση της ποιότητας των ιατρικών υπηρεσιών που λαμβάνει ο ασθενής στη χώρα που επισκέπτεται πρέπει να βρίσκεται στην κορυφή των προτεραιοτήτων των παρόχων ιατρικού τουρισμού.

Ο κάθε ασθενής πρέπει να έχει πρόσβαση στην ενημέρωση αναφορικά με τα πρότυπα ασφάλειας και ποιότητας που εφαρμόζονται στη χώρα θεραπείας, καθώς και σχετικά με τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης που υπόκεινται σε αυτά. Μάλιστα, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της νομικής θέσης των ασθενών που μετακινούνται, το ενωσιακό δίκαιο προβλέπει απλοποιημένες διαδικασίες για την υποβολή καταγγελιών και την άσκηση ένδικων μέσων σε περίπτωση που προκύψει κάποιο πρόβλημα.

Σε κάθε περίπτωση, ο ασθενής δικαιούται να ζητήσει και να λάβει πληροφορίες σχετικά με:
▶ την περίθαλψη (διαδικασίες, αναμενόμενες εκβάσεις, κίνδυνοι και συνέχιση θεραπείας),
▶ διαθέσιμες εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές,
▶ πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας,
▶ κόστος περίθαλψης,
▶ άδεια και καθεστώς καταχώρισης σε επαγγελματικό σύλλογο για την άσκηση ιατρικού επαγγέλματος,
▶ αποδεικτικό της ασφαλιστικής κάλυψης επαγγελματικής ευθύνης.

3. Ιατρικός φάκελος

Οι ασθενείς έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν από τον πάροχο υγειονομικής περίθαλψης στο εξωτερικό να συμπληρώσει τον ιατρικό τους φάκελο, καθώς η τεκμηρίωση του ιατρικού φακέλου μπορεί να είναι σημαντική για την εξασφάλιση κατάλληλης περίθαλψης παρακολούθησης ή ακόμα και για να υποβάλουν καταγγελία. Παράλληλα, ο ιατρικός φάκελος και τα συναφή παραστατικά της ιατρικής θεραπείας που έλαβαν στο εξωτερικό είναι απαραίτητα κατά τη διαδικασία αποζημίωσης προκειμένου να οι ασθενείς να λάβουν πίσω τα χρήματα που δαπάνησαν για την ιατρική τους θεραπεία.

Σε κάθε περίπτωση, ο ασθενής έχει  το δικαίωμα πρόσβασης σε αντίγραφα όλων των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν την υγεία του και ειδικότερα σε αντίγραφο του ιατρικού φακέλου. Αυτό ισχύει τόσο για το ιατρικό ιστορικό που τηρείται από τον πάροχο υγειονομικής περίθαλψης στη χώρα διαμονής του ασθενούς όσο και για την ενημέρωση του φακέλου από τον πάροχο υπηρεσιών υγείας με τα στοιχεία οποιασδήποτε θεραπείας λαμβάνει ο ασθενής στο εξωτερικό. Ο ασθενής έχει το δικαίωμα να ζητήσει ο ιατρικός φάκελός του να διαβιβαστεί απευθείας μεταξύ των παρόχων υγειονομικής περίθαλψης.

4.Ίδιες τιμές θεραπείας

Ο ασθενής θα επιβαρυνθεί με τις ίδιες χρεώσεις για τη θεραπεία που θα λάβει στο εξωτερικό όπως εάν ήταν ασθενής που διέμενε στη χώρα παροχής των υπηρεσιών υγείας. Ωστόσο, τα συστήματα επιστροφής εξόδων ενδέχεται να διαφέρουν.

Ιδανικά, ο ασθενής πριν προβεί σε διευθετήσεις σχετικά με οποιαδήποτε θεραπεία, θα πρέπει να γνωρίζει τις αμοιβές του παρόχου υπηρεσιών υγείας και τα έξοδα περίθαλψης στη χώρα περίθαλψης, καθώς και τη διαδικασία επιστροφής εξόδων που ισχύει στη χώρα ασφάλισής του.

5.Προσφυγή κατά των αποφάσεων προέγκρισης και επιστροφής εξόδων

Αν ο ασθενής διαφωνεί με κάποια απόφαση προέγκρισης ή με οποιαδήποτε απόφαση επιστροφής εξόδων για περίθαλψη, που έλαβε στο εξωτερικό, μπορεί να προσφύγει κατά της απόφασης της εθνικής αρχής.

6. Υποβολή καταγγελιών και άσκηση ένδικων μέσων

Σε περίπτωση που ο ασθενής υποστεί βλάβη από την περίθαλψη που έλαβε, έχει το δικαίωμα να υποβάλει καταγγελία και να καταφύγει σε ένδικα μέσα για να ζητήσει επανόρθωση (μέσω ενέργειας ή αποζημίωσης). Αυτό πρέπει να το κάνει στη χώρα περίθαλψης. Θα ισχύει η εθνική νομοθεσία του κράτους περίθαλψης.

Aπό Yγεία & Επιχειρείν News Team